O Trompo
Tamén coñecido como peón, buxaina, bailarete ou sevillana, a buxaina nunca falta na lista dos xogos tradicionais de Galicia, de España e o mundo enteiro. Non existe consenso sobre a súa orixe, pero a buxaina, tal e como se coñece e xoga hoxe día en Galicia, garda un enorme parecido coas buxainas do antigo México, e non estraña que chegase a España tras a conquista de América.
Como se xoga:
Necesítase unha buxaina (xa sexa de madeira, plástico ou poliéster) e un cordel para facelo virar. A buxaina que se xoga en Galicia ten forma cónica (como unha pera) e unha lonxitude de 6 cm. A base ten un diámetro de 4 cm, e na punta sobresae unha pequena bolita de metal ou parafuso que é o que permite á buxaina virar sobre o seu eixo.
Son relativamente fáciles de conseguir en xogueterías ou tendas online e o seu prezo oscila entre os 3€ para os máis sinxelos, ata os 30€ para os máis modernos e cheos de ornamentos. Para que a buxaina vire de forma óptima, convén que o chan sexa liso como o asfalto dunha estrada, o campo de terra dun parque ou o mesmo interior dunha casa.
- Colócase un extremo do cordel na base ancha da buxaina suxeitándoo co dedo polgar e estírase ata a punta metálica. Desde alí, enrólase con firmeza toda a buxaina co cordel cara á súa base.
- Unha vez enrolado, se anuda o extremo do cordel que quedou solto ao dedo índice e, coa man, agárrase a buxaina coa punta de metal cara arriba, é dicir, boca arriba.
- Esténdese o brazo de maneira que a buxaina quede á altura do ombreiro.
- O lanzamento da buxaina realízase movendo o brazo cara abaixo con forza tirando cara atrás do cordel. Na metade deste movemento hai que visualizar onde vai caer.
Á buxaina pódese xogar individualmente ou en grupos.
Interésanos explicar dous xogos coa buxaina que se practican de forma grupal: o “saca obxectos” e o “rompe buxainas”.
Saca obxectos
Trázase un círculo no chan (con xiz no asfalto ou cun pau nun campo de terra) e no seu interior, máis ben no centro, colócanse obxectos como unha buxaina ou moedas, que é o máis habitual para dar emoción ao xogo. Cada xogador, por quendas, debe lanzar a súa buxaina fóra do círculo, recollelo coa palma da man e lanzalo cara a unha moeda. Se consegue atizarla, queda con ela e repite a operación ata que falle, momento no cal se pasa á quenda do seguinte xogador.
Rompe buxainas
Neste xogo tamén se traza un círculo no chan e no seu interior colócase unha buxaina. Os xogadores deberán lanzar a súa buxaina para derrubalo. Aquel xogador que falle no seu intento por derrubar a buxaina, substituirá a buxaina do centro co seu. Os lanzamentos fanse por quendas e a puntuación queda a discreción dos participantes.
Este xogo admite unha variante para complicar aínda máis a súa dificultade e darlle maior emoción ao xogo. Do que se trata é que un xogador lance a súa buxaina ao centro do círculo e o resto de xogadores lancen os seus para sacalo do círculo. Se fallan no seu intento, a buxaina doutro xogador pasa a ser a “vítima” no centro do círculo e renóvase o xogo.